مقالات تخصصی پزشکی

راهنمای انتخاب ضد آفتاب

راهنمای انتخاب ضد آفتاب

در ابتدا بهتر است با اشعه های ماوراءبنفش و آثار آنها آشنا شویم:پرتو های ماوراءبنفش(ultraviolet waves) پرتوهایی هستند با انرژی بسیار بیشتر از پرتوهای نورمرئی که این انرژی بالا باعث آسیب به سلول ها و بافت پوست می شود، از قبیل این آسیب ها می توان به سرطان پوست،آفتاب سوختگی ، ایجاد لک های پوستی و چروک شدن زود هنگام پوست اشاره کرد،برای ایجاد این آسیب ها در مرحله اول احتیاج است این پرتوها در سطح ملکولی وبه صورت الکترون در واحد زمان جذب پوست شوند، اما مشکل اصلی زمانی ایجاد میشود که انرژی بالای این پرتوها توسط  مهمترین ملکول های موجود درون سلول های پوستی یعنی RNA ,DNA و پروتئین ها جذب شوند.
آفتاب سوختگی زمانی اتفاق می افتد که اشعه ی UV توسط RNA  جذب شود، این امر باعث ایجاد تغییر در ساختار این ملکول شده که خود دلیل قرمزی پوست و درد بعد از آفتاب سوختگی است .

انواع پرتوهای UV:
خورشید  سه نوع پرتو فرابنفش مختلف از خود ساطع می کند: UV A, UV B , UV C.
همه ی انواع UV  می توانند به پوست ما آسیب بزنند اما هرکدام به شکل متفاوتی بر پوست اثر می گذارند. UVA 95% از پرتوهایی که به زمین می رسند را تشکیل می دهد و باعث چروک شدن پوست ،ایجاد لک های پوستی و  پیری زودهنگام شده و همچنین باعث افزایش احتمال  ابتلا به سرطان پوست می شوند؛این پرتوها به راحتی از اتمسفر،ابرها و شیشه میگذرند. پرتو های UVB بیشتر بر بخش های سطحی پوست اثر میگذارند و باعث آفتاب سوختگی و ابتلا به سرطان پوست می شوند(علت اغلب آفتاب سوختگی ها اثرات پرتو UVB  است).   UVC خطرناک ترین نوع پرتو فرابنفش است که خوشبختانه توسط اتمسفر جذب می شود و عموما به سطح زمین نمیرسد ، به همین دلیل از عوامل ایجاد سرطان پوست به شمار نمی آید. این اشعه توسط  برخی از تولیدات انسان در حین عمل تولید میشود مانند: مشعل های جوشکاری و لامپ های جیوه.

 چرا همه ی ما باید از ضد آفتاب استفاده کنیم؟

حال که پرتوهای فرا بنفش آشنا شدیم بیایید باهم نگاهی به چند دلیل برای استفاده از ضد آفتاب ها بیندازیم:

  1. محافظت از پوست در برابر اشعه های خطرناک UV
    کاهش مداوم لایه ی اوزون ما را بیش از پیش در معرض خطرات این اشعه ها قرار داده است،استفاده از ضد آفتاب از نفوذ آنها به پوست و بروز آسیب های مختلف جلوگیری میکند .
  2. جلوگیری از پیری زودرس
    کلاژن ها پروتئین هایی هستند که در لایه های عمقی پوست تولید می شوند و مهمترین عامل برای داشتن پوست سفت و بدون افتادگی و چین و چروک است از مهمترین علل پیری زودرس آثار مخرب اشعه های ماوراءبنفش بر تولید این پروتئین هاست؛ این پرتوها گیرنده هایی را فعال میکنند که وظیفه ی آنها تولید آنزیم های مخرّب پروتئین های کلاژن است .
    استفاده ی مناسب از انواع ضد آفتاب ها با کاهش نفوذ پرتوهای UV به سلول های پوستی می تواند از بروز این مشکل ها پیشگیری کند
  3. پیشگیری از آفتاب سوختگی و کاهش احتمال ابتلا به سرطان پوست
    آفتاب سوختگی پوست را ضعیف می کندو ممکن است باعث پوست انداختن مکرر،التهاب و قرمزی پوست ، سوزش و خارش و ایجاد تاول های پوستی شود.همچنین آفتاب سوختگی احتمال ابتلا به سرطان پوست را افزایش می دهد.بروز مکرر آفتاب سوختگی ابتلا به ملانوم کشنده را افزایش می دهد مخصوصا  برای زنان در سنین بیست سال.(ملانوم کشنده ترین نوع سرطان پوست است که علت آن آسیب دیدن DNA سلول های پوستی بر اثر آفتاب سوختگی است که این آسیب ها باعث  تکثیر سلول های پوستی  با سرعت بسیاربالا و ایجاد توموربدخیم می شود.)
  4. پیشگیری از خطرات ناشی از حمام آفتاب برای برنزه شدن
    هنگامی که می خواهید حمام آفتاب بگیرید باید از کرم ضد آفتابی با SPF حداقل 30 استفاده کنید تا خطرات ناشی از پرتوهای فرابنفش را کاهش دهید.همچنین باید هردو ساعت یکبارضد آفتاب خود را تجدید کنید ،مخصوصا اگر پوست حساسی دارید.
  5. بهبود و تقویت سلامت پوست
    پروتئین هایی از قبیل کلاژن،کراتین و رشته های پروتئینی الاستین برای حفاظت از پوست و داشتن پوستی صاف و سالم ضروری هستند.برای حفاظت از این پروتئین ها در برابر اثار مخرب پرتوهای فرابنفش باید از ضد آفتاب هایی که حاوی اکسید تیتانیوم استفاده کرد.تیتانیوم اکسید و زینک اکسید موادی معدنی هستند که به عنوان فیلتر در ضد آفتاب ها استفاده می شود این مواد به صورت لایه ای محافظ بر روی پوست قرار می گیرند و از نفوذ پرتوهای UV  و آسیب آنها به RNA  و DNA جلوگیری می کند

 

انواع ضد آفتاب ها:


ضد آفتاب های فیزیکی
(inorganic sunscreen, physical sunscreen)

ضد آفتاب های فیزیکی بازتاب دهنده اشعه UV  از سطح پوست هستند که اصطلاحا آنها را  بلوک کننده (sunblocks)نیز می نامند.
کرم های ضد آفتاب فیزیکی مانند سپر عمل کرده و UVA و UVB را منعکس می کنند و از موادی مانند دی اکسید تیتانیوم و اکسید روی تشکیل شده اند.
ضد آفتاب های  فیزیکی برای افراد مبتلا به آلرژی به کرم های ضد آفتاب شیمیایی مناسب هستند.
از ویژگی های دیگر این دسته از ضد آفتاب ها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

  • محافظت در برابر طیف گسترده ای از امواج خورشیدی
  • عملکرد آنها به محض استفاده شروع می شود
  • مدت بیشتری اثرآن برپوست باقی می ماند (در صورت فعالیت بدنی شدید و تعرق از روی پوست پاک می شود)
  • احتمال بروز حساسیت های پوستی در استفاده از این نوع ضد آفتاب ها کمتر است که باعث می شود انتخاب بهتری برای پوست های حساس باشند.
  • کمتر باعث بسته شدن منافذ پوست شده وبرای پوست های چرب مناسب تر هستند.

معایب ضد آفتاب های فیزیکی:

  • به راحتی و بر اثر تعرق از روی پوست پاک می شود و هنگام استفاده باید به صورت مداوم چند ساعت یکبار تجدید شوند.
  • ممکن است ردی از سفیدی بر پوست باقی بگذارد که در پوست های تیره تر باعث ایجاد تناقض رنگیِ نامتعادلی بشود
  • در صورتی که به صورت مداوام بر روی پوست تجدید نشوند قدرت محافظت آنها کم می شود زیرا پرتو های خورشیدی میتوانند از بین آن به پوست نفوذ کنند

ضد آفتاب های شیمیایی( chemical sunscreens) 

کرم های ضد آفتاب شیمیایی حاوی ترکیبات ارگانیک (بر پایه کربن) مانند اکسی بنزن، اکتینوکسات، اکتسالیت و آواستبنسون هستند؛ این ترکیبات واکنش های شیمیایی را انجام میدهند که باعث تغییر اشعه ی UV به گرما و سپس آزاد سازی آن از پوست میشود. از ویژگی های مهم این دسته از ضد آفتاب ها عدم نیاز به حفاظت و پوشاندن پوست از استفاده از آنهاست چرا که پس از مصرف خطر نفوذ اشعه فرا بنفش از منافذ ملکولی ضد آفتاب وجود ندارد ؛همچنین این ضد آفتاب ها بسیار سبک بوده و به راحتی روی پوست می خوابند.

معایب ضد آفتاب های شیمیایی :

  • ممکن است باعث ایجاد لک های پوستی و تغییر رنگ پوست شود (اختلاف دمای بیش از حد بین بخش خارجی و داخلی پوست می تواند باعث پررنگ تر شدن لک های قهوای شود)
  • بیست دقیقه پس از استفاده عملکرد محافظتی آن شروع می شود.
  • افزایش احتمال ابتلا به سوزش و خارش و واکنش های آلرژیک در افرادی که حساسیت دارند.
  • هرچهspf در این دسته از ضد آفتاب ها بالاتر باشد احتمال بروز سوزش و قرمزی برای پوست های حساس بیشتر است
  • قدرت محافظتی آنها با قرار گرفتن در معرض پرتو مستقیم UV تحلیل می رود بنابراین باید مداوم تجدید شوند.
  • ممکن است باعث افرایش انسداد منافذ پوستی در افراد با پوست های چرب شود

 

چطور ضد آفتاب مناسب پوست خود را انتخاب کنیم؟

ضد آفتاب ها به شکل های مختلفی تولید میشوند:کِرِم،ژل،لوسیون، اسپری و…..که هرکدام مناسب محیط ، آب و هوا و نوع پوست های به خصوصی هستند .
یکی از مهم تربن معیارها برای انتخاب ضد آفتاب مناسب  (sun protection factors) SPF است؛ این معیار بیانگر مقدار انرژی خورشیدی لازم برای ایجاد آفتاب سوختگی در پوست محافظت شده توسط ضد آفتاب در مقایسه با پوست محافظت نشده است ؛ محافظت در برابر UVB  از طریق  SPF ارزیابی می شود.برای تابستان های گرم و خشک ضد آفتاب ها با SPF 30  مناسب است ، این ضد آفتاب ها از رسیدن 97%از پرتوهای UVB  به پوست جلوگیری میکند.عدد های بالا نوشته شده برای  SPF برضد آفتاب های موجود در بازار بیشتر جنبه ی بازاریابی و تبلیغاتی دارد ،در حقیقت FDA در حال ارائه  طرحی مبنی بر ممنوع کردن ضد آفتاب ها با SPF بالای 50 است.
هیچ شواهد علمی وجود ندارد که نشان دهد شماره های بالای50  SPF هرگونه قدرت محافظت بیشتری نسبت به شماره های پایین تر آن داشته باشند.ضد آفتاب با  SPF 50  از 98% پرتوها جلوگیری می کند؛توجه داشته باشید که گرچه SPF های بالاتر ،محافظت بیشتری انجا می دهند اما  آنها نیز نیاز به تجدید بعد از مدت زمان معین دارند.
حدودSPF مناسب بین 30 تا 50 پیشنهاد شده است.


هنگام انتخاب و خرید ضد آفتاب باید به چند نکته توجه کرد:

 

  • ضد آفتاب دارای طیف گسترده ی محافظت “broad spectrum” انتخاب کنید زیرا این ضد آفتاب ها در برابر هردو نوع اشعه UVA و UVB از پوست شما محافظت میکند؛همه محصولات ضد آفتاب قادر به محافظت در برابر اشعه UVB  اند ،که این اشعه عامل اصلی آفتاب سوختگی و سرطان پوست است. اما اشعه های UVA همچنین خطر ابتلا به سرطان پوست و پیری زودرس را تشدید می کند . فقط برخی محصولات بعد از گذراندن آزمون خاصی که روی آنها انجام می شود می توانند برچسب  “broad spectrum” را دریافت کنند. محصولاتی که  دارای این توانایی نیستند باید حتما هشدار دهند که آنها فقط در برابر آفتاب سوختگی محافظت دارند و نه سرطان پوست و یا پیری زودرس پوست .
  • اطمینان حاصل کنید که محصول دارایSPF 30 یا بالاتر است.
  • مقاوم در برابر آب (water resistant )  به معنای ضد آب (waterproof)نیست. هیچ  ضد آفتابی ، ضد آب و یا ضد عرق نیست و تولید کنندگان مجاز به این ادعاها نیستند.اگر برروی محصولی عبارت water resistant  نوشته شده باشد باید حتما مشخص شده باشد برای 40 یا 80 دقیقه در حین شنا ویا تعرق مقاومت دارد. برای بهترین نتایج، در هنگام شنا و یا تعرق زیاد کرم های ضد آفتاب را حداقل هر 2 ساعت ویا  حتی کمتر تجدید کنید .

 

ضد آفتاب مخصوص کودکان :

 

آفتاب سوختگی در دوران کودکی شانس ابتلا به سرطان پوست در بزرگسالی را افزایش می دهد،کودکان زیر 6 ماه نباید در معرض تابش مستقیم خورشید قرار بگیرند .هنگام بیرون رفتن برای نوزاد از لباس های سبک که روی دست ها و پاها را می پوشاننداستفاده کنید و کلاه لبه دار هم فراموش نشود. اگر مجبور به قرار گرفتن در معرض آفتاب شدید، می توانید مقدار کمی از کرم های ضد آفتاب را روی پوست در معرض کودک مانند دست ها و صورت استفاده کنید. استفاد از ضد آفتاب برای کودکان زیر 6 ماه توصیه نمی شود چرا که کودکان زیر ۶ ماه نباید هیچ ماده شیمیایی را از طریق پوست جذب کنند و اما در بازار انواعی از ضد آفتاب های مخصوص کودکان موجود است که  در حقیقت حاوی اکسید روی یا تیتانیوم هستند که جذب بدن شیرخوار نمی شوند.
در مورد انتخاب کرم ضد آفتاب مناسب برای کودک خود باید بسیار دقت کرد و کرمی را انتخاب کنید که دارای ترکیباتی مناسب است و با نوع پوست کودک شما سازگاری دارد. برای این کار حتما با متخصص کودک خود مشورت کنید. مخصوصا اگر کودک شما زیر ۲ سال سن دارد،بهترین روش‌های محافظت از پوست کودک در برابر تابش خورشید پوشاندن سطح بدن کودک با لباس و استفاده ازکرم‌های ضد آفتاب است. آسیب‌های ناشی از تابش خورشید برپوست احتمال بروز مشکلات پوستی هنگام بلوغ و بزرگسالی را در افرادی که در کودکی بیشتر در معرض تابش خورشید بوده اند افزایش می دهد.  سعی کنید از محصولاتی به عنوان ضد آفتاب برای کودکان استفاده کنید که بر روی آن‌ها برچسب‌های بدون مواد تحریک کننده”non-irritating” و بدون مواد خوشبو کنندهfragrance free و” ضد حساسیت” (hypoallergenic) استفاده شده باشد. باید به دنبال ضد آفتابی باشید که از هم در برابر اشعه UVA و هم اشعه UVB محافظت کند. بهتر است بدانید همه ضد آفتاب‌هایی که زینک اکساید یا تیتانیوم دی اکساید دارند به خوبی این کار را انجام می‌دهند.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *